آرازی آیـــــــــیردیـلار
قومونان قاییـــــــردیلار
بیز سیزدن آیریلمازدیق
زورونان آیـــــــیردیلار
حورمتلی وطنداشلار:
آذربایجانلیلار مین ایللیکلر بویو اؤزلرینین دوغما تورپاغی اولان تاریخی آذربایجان اراضیسینده یاشایاراق دونیا سیویلیزاسیاسینا بؤیوک تؤهفهلر وئرمیشلر. محاربهلر، اینقیلابلار، حربی موناقیشهلر، دونیادا گئدن موختلیف اجتماعی-سیاسی پروسئسلر نتیجهسینده آذربایجان پارچالانمیش، آذربایجانلیلارین بیر قیسمی اؤز یورد-یووالاریندان دیدرگین سالینمیش، دئپورتاسیالارا مروز قالمیش، بیر-بیریندن آیری دوشموشدور. ایش تاپماق، تحصیل آلماق مقصدیله دوغما یوردو ترک ائدهرک باشقا اؤلکهلرده قرار توتوب یاشایان آذربایجانلیلار دا واردیر. بئلهلیکله ده، آذربایجانلیلار تاریخی آذربایجان تورپاقلاریندان بوتون دونیایا یاییلمیشلار. حال-حاضردا اونلار دونیانین بیر چوخ اؤلکهلرینده یاشاییرلار. روسیادا، اوکراینادا، موستقیل دؤولتلر بیرلیگینین دیگر اؤلکهلرینده، بالتیکیانی اؤلکهلرده، آوروپادا، آمئریکادا، شرق اؤلکهلرینده ایری آذربایجان ایجمالاری یارانمیشدیر.
شوروی-نین سون گونلری، آذربایجان میللتینین، آرازین هر ایکی ساحلینده سرحد یوروگوشو، دمیر تیکانلی مفتیللری قیرماسی، اؤزونو سویا ووروب اؤز دوغما قارداش باجیسینا قوووشمالاری ایکی توتالیتئر دؤولتین جدی تضییقلرینه باخمایاراق، او تایلی – بو تایلی میللتین هفتهلرله آراز قیراغیندا گئجه-گوندوز بیرلشمک شعاری، آذربایجانلیلارین بیر میللت اولدوغونو دونیا چاپیندا بیر داها جانلاندیردی. همریلیک گونو بو بیرلشمک آماجین سیموولیک نیشانیدیر.
دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونونون اساسی 1989-جو ایل دئکابرین آخیرلاریندا ناخچیواندا سرحدلرین (شوروی-ایران سرحدلری) داغیلماسی زامانی قویولدو. شیمالی و جنوبی آذربایجان آراسینداکی سرحد دیرکلری داغیدیلدی. بو واخت ایستانبولدا تورک دیللی خالقلارین کونفرانسی کئچیریلیردی. کونفرانس دا دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیگینین قئید اولونماسینا قرار وئردی.
1991-جی ایلین 16 دئکابریندا ناخچیوان موختار رئسپوبلیکاسی آلی مجلیسینین سدری حیدر الیئو دونیا آذربایجانلیلارینین بیرلیگینی یاراتماغین اهمیتینی نظره آلاراق دئکابرین 31-نی دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونو اعلان ائتدی. بئلهلیکله بوتون آذربایجانلیلار اوچون عزیز اولان 31 دئکابر دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونو بایرام ائدیلیر.
دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونو - آذربایجان میللتینین بیرلیک شعارینین سیمبولیک گونودور. بو بایرام آیری-آیری اؤلکهلرده یاشایان آذربایجانلیلارلا علاقهلر قورماق، اونلار آراسیندا بیرلیک و همریلیک یاراتماق ایشینده موهوم رول اویناییر. دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونونون قئید ائدیلمهسی بوتون دونیا آذربایجانلیلاری طرفیندن آرتیق بیر ضرورته و معنوی احتیاجا چئوریلمیشدیر.
آذربایجانلیلارین یاشاییب، فعالیت گؤستردیکلری و چوخلوق تشکیل ائتدیکلری آوروپادا بو تئندئنسیا اؤزونو یوکسک سویهده گؤستریر. بو دا اوندان ایرهلی گلیر کی، آوروپاداکی آذربایجان دیاسپور تشکیلاتلاری اؤز قوهلرینی سفربر ائتمکده آردیجیلدیرلار و بو آیری-آیری جمعیت عضوولری اوچون بیر آرایا گلمک، جمعیت و قوروملار حالیندا بیرلشمک، باخیمیندان دونیانین سیویل نقطهلریندن بیری اولان آوروپادا موهوم اهمیت کسب ائدیر.
31 دئکابر-دونیا آذربایجانلیلارینین همریلیک گونو دونیانین 70-دن چوخ اؤلکهسینده آذربایجانلیلار طرفیندن قئید اولونور. همریلیک گونو آذربایجان دیاسپورو اوچون ان موهوم بایراما چئوریلیب، یئنی ایل ایسه ایکینجی پلانا کئچیب. همریلیک گونونو حتی میللیتجه آذربایجانلی اولماییب، لاکین آذربایجاندا دوغولوب بؤیوموش، آذربایجان اصیللی دیاسپور نمایندهلری ده قئید ائدیرلر.
Azərbaycanlılar minilliklər boyu özlərinin doğma torpağı olan tarixi Azərbaycan ərazisində yaşayaraq dünya sivilizasiyasına böyük töhfələr vermişlər. Müharibələr, inqilablar, hərbi münaqişələr, dünyada gedən müxtəlif ictimai-siyasi proseslər nəticəsində Azərbaycan parçalanmış, azərbaycanlıların bir qismi öz yurd-yuvalarından didərgin salınmış, deportasiyalara məruz qalmış, bir-birindən ayrı düşmüşdür. İş tapmaq, təhsil almaq məqsədilə doğma yurdu tərk edərək başqa ölkələrdə qərar tutub yaşayan azərbaycanlılar da vardır. Beləliklə də, azərbaycanlılar tarixi Azərbaycan torpaqlarından bütün dünyaya yayılmışlar. Hal-hazırda onlar dünyanın bir çox ölkələrində yaşayırlar. Rusiyada, Ukraynada, Müstəqil Dövlətlər Birliyinin digər ölkələrində, Baltikyanı ölkələrdə, Avropada, Amerikada, Şərq ölkələrində iri Azərbaycan icmaları yaranmışdır.
SSRİ-nin son günləri, Azərbaycan millətinin, Arazın hər iki sahilində sərhəd yürüyüşü, dəmir tikanlı məftilləri qırması, özünü suya vurub öz doğma qardaş bacısına qovuşmaları iki totaliter dövlətin ciddi təzyiqlərinə baxmayaraq, o taylı – bu taylı millətin həftələrlə Araz qırağında gecə-gündüz birləşmək şüarı, Azərbaycanlıların bir millət olduğunu dünya çapında bir daha canlandırdı. Həmrəylik günü bu birləşmək amacın simvolik nişanıdır.
Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Gününün əsası 1989-cu il dekabrın axırlarında Naxçıvanda sərhədlərin (SSRİ-İran sərhədləri) dağılması zamanı qoyuldu. Şimali və Cənubi Azərbaycan arasındakı sərhəd dirəkləri dağıdıldı. Bu vaxt İstanbulda türk dilli xalqların Konfransı keçirilirdi. Konfrans da dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyinin qeyd olunmasına qərar verdi.
1991-ci ilin 16 dekabrında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev dünya azərbaycanlılarının birliyini yaratmağın əhəmiyyətini nəzərə alaraq dekabrın 31-ni Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü elan etdi. Beləliklə bütün azərbaycanlılar üçün əziz olan 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü bayram edilir.
Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü - Azərbaycan millətinin birlik şüarının simvolik günüdür. Bu bayram ayrı-ayrı ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla əlaqələr qurmaq, onlar arasında birlik və həmrəylik yaratmaq işində mühüm rol oynayır. Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Gününün qeyd edilməsi bütün dünya azərbaycanlıları tərəfindən artıq bir zərurətə və mənəvi ehtiyaca çevrilmişdir.
Azərbaycanlıların yaşayıb, fəaliyyət göstərdikləri və çoxluq təşkil etdikləri Avropada bu tendensiya özünü yüksək səviyyədə göstərir. Bu da ondan irəli gəlir ki, Avropadakı Azərbaycan diaspor təşkilatları öz qüvvələrini səfərbər etməkdə ardıcıldırlar və bu ayrı-ayrı cəmiyyət üzvüləri üçün bir araya gəlmək, cəmiyyət və qurumlar halında birləşmək, baxımından dünyanın sivil nöqtələrindən biri olan Avropada mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
31 dekabr-Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü dünyanın 70-dən çox ölkəsində azərbaycanlılar tərəfindən qeyd olunur. Həmrəylik günü Azərbaycan diasporu üçün ən mühüm bayrama çevrilib, Yeni il isə ikinci plana keçib. Həmrəylik gününü hətta milliyyətcə azərbaycanlı olmayıb, lakin Azərbaycanda doğulub böyümüş, Azərbaycan əsilli diaspor nümayəndələri də qeyd edirlər.
